40e jaargang nr. 6 (nov. 2026)
thema: Kerk en koloniale slavernij
Rens de Ronde
Redactief
Misschien vergis ik me, maar ik heb de indruk dat veel christenen de Bijbel het liefst met zich mee lezen. In de gelijkenis van de twee zonen (Luc. 15) identificeren we onszelf graag met de jongste, die weer op zijn pootjes terecht komt; de oudste, dat is eerder een ander. De profeten hadden in alle tegenstand die ze ondervonden natuurlijk gelijk; dat wij wel eens het hardnekkige volk zouden kunnen zijn dat zij toespreken, komt niet zo snel in ons op. En het volk dat wordt bevrijd uit Egypte, dat zijn wij natuurlijk ook, kijk maar naar de doop! We zijn het zelfs als er geen enkele historische of materiële band is tussen ons en dat volk van slaafgemaakten.
Maar wat als het anders ligt? Wat als de Geest niet zomaar met je mee waait, maar eerder tegen is? Wat als je de onwillige oudste zoon bent, een hardnekkig volk, een verharde farao? Sta je dan open voor de Geest? Of houd je liever vast aan een gemakkelijke (on)waarheid? Wanneer durf je toe te geven dat je anders moet gaan kijken? En wanneer doe je dat dan ook?
Die vragen drongen zich aan mij op bij het lezen van het artikel van Martijn Stoutjesdijk. Hij bespreekt de manieren waarop de Bijbel werd gelezen met het oog op de slavernij in de koloniale tijd. Dat gaat van onversneden verdediging met een direct beroep op de Bijbel tot even harde als hermeneutisch sensitieve kritiek. Maar de stem van de slaafgemaakte ander blijkt uiteindelijk nodig om de harde werkelijkheid onder de neus gewreven te krijgen: de koloniserende Nederlander leek (lijkt?) meer op de bijbelse farao dan op het bevrijde volk.
Het recente boek van Stoutjesdijk, Gods slaafgemaakten, was aanleiding om (eindelijk) een nummer te wijden aan koloniale slavernij. Janneke Stegeman trekt dat thema gelijk breder en plaatst het binnen de bredere context van ‘protestantse suprematie’ in de Republiek. George Harinck bepleit, vanuit een persoonlijke herinnering, voor terughoudendheid bij morele oordeelsvorming over de geschiedenis. Rhoïnde Doth, bisschop bij de Evangelische Broedergemeente, vraagt aandacht voor hoe die geschiedenis doorwerkt in het heden en om verwerking vraagt. En René Strengholt, stadspredikant in Delft, deelt uit eigen ervaring hoe je die verwerking kunt zoeken.
Een andere manier van kijken leren: dat is ook de insteek van de Laatst geboekt van de hand van Leendert Jan van Lingen. Jeroen Hagendijk helpt ons in de Bijbelstudie om anders naar het bijbelse begrip ‘slaaf van Christus’ te kijken. En in de Kroniek vraagt Piet de Jong aandacht voor een groep die vandaag de dag vaak als de ‘ander’ wordt weggezet: Nederlandse moslims.
Tot slot nog enkele mededelingen vanuit redactie en bestuur. In de redactie nemen we afscheid van Pieter Baas. In het bestuur legt Arie de Fijter de voorzittershamer neer. We zeggen beide heren dank voor hun jarenlange bijdragen aan Kontekstueel!
F.C. de Ronde is predikant in de hervormde gemeente van Willige Langerak en eindredacteur van Kontekstueel.
Mailadres:
- Raadplegingen: 11
