Artikelen

nr2 • 2011 • Tinteltheologie - intro

W.H. ten Boom

Van Rulers tinteltheologie

Wie een artikel of boek van Van Ruler begint te lezen, beseft al gauw in een wereld terecht te komen waar het er anders aan toe gaat dan in de meeste andere geschriften. Wat dat andere is, is niet eens zo makkelijk te achterhalen. Ik denk dat zelfs de ervaren Van Ruler-lezer zich blijft verwonderen en er zijn vinger niet helemaal achter krijgt.

Eén ding is direct duidelijk: hier is een mens aan het woord die theologiseert vanuit een diepe vreugde en dankbaarheid om God en het bestaan. Wat hun geheim ook is, Van Rulers teksten tintelen. Hij is een tinteltheoloog. Dat deze tintelingen alles te maken hebben met de grote rol die de Heilige Geest bij Van Ruler speelt is zonneklaar. Zeker kunnen we Van Ruler een bevindelijk theoloog noemen die wilde theologiseren vanuit een intieme omgang met de Heilige Geest. Maar het was een bevindelijkheid zonder kommernis en zonder zieleknijperij. Het was een bevinding van louter vreugde voor God te mogen leven met ziel en lichaam; inwendig, zeker, maar evengoed uitwendig. Want waar in de protestantse theologie de neiging bestaat om, zodra het gaat over de Heilige Geest, te komen tot een verinnerlijking en een versmalling, daar treedt bij Van Ruler juist een veruiterlijking en een verbreding op. Wij gaan door de Geest tintelen om op te staan tot vreugde, in heel ons uitwendig bestaan.

Theologie van de Heilige Geest
Van Ruler staat en wil staan in de gereformeerde traditie. Hij kan met waardering spreken over Calvijn. Maar er is één punt waarop Calvijn hem zeer na aan het hart ligt: het leerstuk van de Heilige Geest. Vooral op dit gebied, dat voor de theologie van Calvijn steeds zo wezenlijk blijkt te zijn, wil Van Ruler zijn leerling zijn. Niet voor niets wordt Calvijn de ‘theoloog van de heilige Geest’ genoemd. Met goed recht zouden we ook Van Ruler die eretitel kunnen geven. En dan gaat het om een leerling die werkelijk verder dan de leraar wil.
Wie aan Van Ruler denkt, denkt aan noties als ‘wet’ en ‘theocratie’, ‘cultuur’ en ‘staat’. Allemaal op hun beurt nogal massieve begrippen die hun recht opeisen binnen zijn denken. Hij heeft zich er niet overal geliefd mee gemaakt. Maar al deze begrippen krijgen in zijn theologie betekenis, gaan pas leven langs de trappen en de stappen van de Heilige Geest. Het zijn bij Van Ruler, ik waag het te zeggen: uiterst spirituele begrippen, omdat zij vruchten van de Geest zijn. Vooraankondigingen, voorafspiegelingen, praefiguraties zoals hij zegt, dus voorafdrukken van het Rijk van God. Want het is de Heilige Geest die ons vanuit dat Rijk, vanuit dat einde tegemoet waait en die zo overal voorlopige gestalten van dat Rijk opwerpt. Zoals takken door de wind worden bewogen. Dat is het spel van God met ons mensen, dat wij ook hebben te spelen met elkaar. Totdat wij ook dat afleggen en God alles in allen zal zijn.

In deze innige verwachting van de komst van Gods Rijk is Van Rulers theologie geschreven. ‘Rijk van God’ lijkt dus wel zijn meest intieme theologische categorie te zijn. Maar het is de Geest die de schepping nu al vanuit dit Rijk boordevol vervult...............

Dr. Wessel ten Boom is predikant (PKN) en redactiesecretaris van ‘In de Waagschaal’
Mailadres: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Voor een nieuw abonnement, klik hier
Voor losse nummers, klik hier