Artikelen

nr2 • 2011 • Introductie - intro

D. van Keulen

Een korte introductie
De theologie van A.A. van Ruler

Arnold Albert van Ruler neemt een unieke plaats in in het theologisch landschap van de Nederlandse theologie in de tweede helft van de twintigste eeuw. Zijn naam wordt vaak in een adem genoemd met die van K.H. Miskotte en O. Noordmans. Samen gelden zij als de ‘grote drie’ van de Nederlandse Hervormde Kerk in de twintigste eeuw. Dat wil niet zeggen dat zij het in alles met elkaar eens waren.

Van Ruler spreekt dikwijls met waardering over de theologie van Noordmans. Met Miskotte lag hij echter dikwijls in de clinch. Alle drie hebben hun eigen theologie ontwikkeld met kenmerkende structuren en gedachten. In wat volgt schets ik heel kort enkele hoofdlijnen en kerngedachten van Van Rulers theologie.

Karl Barth
De unieke plaats van Van Ruler laat zich het best illustreren aan de hand van zijn verhouding tot Karl Barth, de kerkvader van de twintigste eeuw. Hij zit nog op het gymnasium wanneer hij de tweede editie van Barths Römerbrief leest. Hij is er diep van onder de indruk. In de jaren die volgen verslindt hij alles wat van Barths hand verschijnt. In een interview zou hij later verklaren dat Barth voor hem in die jaren gold als ‘his masters voice’. We hebben het dan over de tweede helft van de jaren twintig en de jaren dertig van de vorige eeuw.
In die tijd heeft Karl Barth in Nederland nog niet de naam die hij later zal krijgen. De meeste toonaangevende theologen van dat moment reageren kritisch op diens werk en zien er weinig in. De jonge Van Ruler maakt zo deel uit van wat een klein groepje barthianen is. Gedurende zijn jaren als predikant – eerst in het Friese Kubaard (1933-1940), later in Hilversum (1940-1947) – komen bij hem langzaam maar zeker twijfels ten aanzien van Barths theologie naar boven. Dit leidt ertoe dat hij – zonder overigens zijn grote achting en waardering voor Barth te verliezen – langzaam afscheid neemt van de Zwitserse kerkvader. Juist in de tijd dat Barth in Nederland zijn duizenden begint te verslaan en in Miskotte een bekwaam advocaat en in Berkouwer een kritisch gesprekspartner vindt, slaat Van Ruler eigen wegen in.

Origineel
Het feit dat Van Ruler op het moment dat Barth in Nederland geen grote populariteit geniet zich rekent onder de barthianen, en op het moment dat Barth steeds meer volgelingen vindt juist weigert nog langer achter hem aan te lopen, geeft aan dat Van Ruler een origineel en tegendraads theoloog was. Sommigen hebben zijn werk zelfs wel als provocerend ervaren. Inderdaad schuwt Van Ruler de provocatie niet. Maar als hij een provocerend standpunt inneemt, doet hij dat om aan het denken te zetten.
In 1947 promoveert Van Ruler op de studie De vervulling van de wet. Het is een gecompliceerde studie, waarin de hoofdlijnen en de kerngedachten van zijn denken van dat moment in een notendop zijn samengebracht. Veel van die gedachten zal hij later in lezingen en artikelen nader uitwerken. Zijn dissertatie is dus een scharnierpunt binnen zijn oeuvre..............

Dr. Dirk van Keulen is verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit
Mailadres: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Voor een nieuw abonnement, klik hier
Voor losse nummers, klik hier