Artikelen

nr2 • 2011 • Crisis niet duiden als oordeel - intro

A. Markus

Crisis van de kerk niet duiden als oordeel van God

Profetisch spreken en preken, dat is wat we in onze tijd nodig hebben. Het gebeuren in de wereld en in ons leven moeten we weer meer gaan betrekken op God. Ook het gebeuren rond de kerk. We moeten het duiden met Gods Woord en niet volstaan met binnenwereldse verklaringen. Dat is de oproep waarmee Wim Dekker inzet in zijn zeer lezenswaardige boek Marginaal en missionair.

Het is een oproep die ik van harte steun. Ik denk dat de seculiere cultuur zo diep in ons christenen zit, dat we dingen die gebeuren niet zomaar meer verbinden met God. Ook onze dagelijkse bezigheden betrekken we niet zo snel op God en zijn Koninkrijk. De vraag is natuurlijk hoe je dan dingen moet duiden. Niet elke profetische duiding is even vruchtbaar en er bestaat ook nog zoiets als valse profetie. Hoe moet je de crisis van de kerk duiden? Als je meer wilt dan alleen maar binnenwereldse verklaringen, dan liggen er nog meerdere mogelijkheden open. Dekker wil de marginalisering van de kerk profetisch duiden als oordeel van God. Dat is een duiding waar ik grote moeite mee heb. Dat wil ik in dit artikel toelichten en ik wil een voorstel doen voor een alternatieve profetische duiding.

De logica van de vrienden van Job
Vooraf wil ik in het algemeen iets opmerken over het duiden van dingen die gebeuren. Bij het duiden van een crisis als oordeel van God moet je volgens mij ontzettend oppassen voor de logica van de vrienden van Job. Zij redeneren zo: Job overkomt kwaad, DUS wordt hij gestraft door God, DUS heeft Job iets verkeerd gedaan en moet hij schuld belijden. Dit een vorm van redeneren die God de vrienden zeer kwalijk neemt. Je kunt van het handelen van God niet op die manier een rekensommetje maken. Niet elk kwaad en elke crisis, individueel of collectief, is een oordeel van God. Ook in de bijbel is dat niet zo, in tegenstelling tot wat Dekker stelt in zijn boek (16). In de psalmen bijvoorbeeld zie je dat niet elke dichter zijn lijden ziet als oordeel van God. Het lot dat Israël in Egypte treft, wordt ook niet gezien als oordeel van God. In het speelveld van deze wereld zijn er meer spelers die dingen doen. Niet alles wat gebeurt, is direct handelen van God. Er zijn ook mensen die dingen doen en kwaad veroorzaken. Daarnaast is er ook nog Gods tegenstander, zoals de auteur van het boek Job laat zien in zijn verhalend raamwerk.
Kortom, op individueel vlak mag niet elk kwaad als daad van God geïnterpreteerd worden, maar ook op collectief vlak niet. Het heeft iets blasfemisch om dat wel te doen. Neem de Holocaust. Het lijkt mij zeer onjuist om die crisis van inktzwart kwaad te duiden als oordeel van God over het Joodse volk. Het is een duivels en menselijk handelen geweest, dat we niet zomaar op het conto van God mogen schuiven. Het is wat anders om te zeggen dat niets, ook zo’n gruwelijke crisis niet, buiten Gods toelating omgaat. Bij Gods toelating kun je daarom ook vele (vertwijfelde) vragen stellen. Toelaten is echter niet hetzelfde als direct oordelend handelen. Niet alles wat God toelaat mogen we interpreteren als zijn oordeel. Vaak weten wij niet waarom God iets toelaat. Dat is ook de reden waarom Job uiteindelijk zijn hand op zijn mond legt.
Dit alles moeten we meenemen in onze duiding van de crisis die de kerk in Nederland (en Europa) doormaakt. Die mag je niet zomaar duiden als oordeel van God. Er kunnen ook andere oorzaken voor zijn. Evenmin mogen we overigens de voorspoed in tijden dat de kerk floreerde zomaar opvatten als Gods goedkeuring. Juist in bloeiperioden heeft de kerk ook grove zonden bedreven...............

Dr. Arjan Markus is missionair predikant in de Jacobikerk (PKN) te Utrecht

Mailadres: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Voor een nieuw abonnement, klik hier
Voor losse nummers, klik hier